CHÙA CỔ LÂM

Thôn Hà Nha, xã Đại Đồng, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam, Việt Nam Xã Đại Đồng, Huyện Đại Lộc, Tỉnh Quảng Nam
ubndxadaidongdloc@gmail.com

Mô tả

Chùa Cổ Lâm là một trong những ngôi chùa cổ ở Quảng Nam, tọa lạc trên đồi Am Thông, thuộc địa phận thôn Hà Nha, xã Đại Đồng. Chùa rộng chừng 3 héc ta, do Thiền sư Minh Hải - Pháp Bảo xây dựng vào năm 1687, thuộc chi phái Thiền Chúc Thánh của Thiền Lâm Tế.                   

Chùa xây theo mô hình chữ tam, có phong cách kiến trúc tổng hợp của truyền thống Trung Quốc và Việt Nam với nhiều tư­ợng lớn, chạm trổ cầu kỳ. Ở chính điện thờ Tam Thế Phật, Di Lặc, 18 vị La Hán, tr­ước sân có t­ượng Quan Thế Âm Bồ Tát. Bên phía tây của chùa còn có nhiều ngôi tháp của các Tổ s­ư trụ trì. Chùa đã được nhiều lần lần trùng tu, gần đây nhất là vào năm 2015.    

Khu vực chùa Cổ Lâm tọa lạc xưa kia là vùng núi non hiểm trở, địa hình khá phức tạp, việc đi lại rất khó khăn. Chùa vinh dự được gắn liền với một phần cuộc đời hoạt động cứu nước 30 năm của chí sĩ Trần Cao Vân- một tấm gương trung liệt, cống hiến trọn đời vì nền độc lập, tự do của Tổ quốc.

Chuyện rằng, mùa đông năm Ất Dậu- 1885, trên bước đường học hỏi để mưu nghiệp lớn và thực hiện nghĩa vụ của người trai trước vận mệnh của đất nước đang lâm nguy, Trần Cao Vân dừng chân đầu tiên ở chùa Cổ Lâm. Ông được pháp sư trụ trì tiếp đón và sắm cho vai tu sĩ của chùa. Thế là, ngôi chùa vốn tĩnh mịch xưa nay bỗng trở nên tấp nập khách thập phương. Họ đến không chỉ để nhờ vị tăng trẻ tuổi xem quẻ mà còn rước thầy về nhà nhắm hướng, xem phương, giúp lập nên cơ nghiệp.

Lúc bấy giờ ở làng Đại Giang có gia đình cụ Tổng Trưng- một gia đình quyền thế trong vùng của 9 xã sông Con thời ấy, lại cũng là một gia đình có người con liên quan đến sự nghiệp cứu nước của Trần Cao Vân, đó chính là Võ Thạch (Thừa Tô). Ông và Trần Cao Vân đã hiểu biết nhau nên phục nhau và đã kết giao mật thiết từ khi là bạn học ở trường Huấn. Thế nên, công việc từ biệt gia hương, cụ Trần Cao Vân đã bàn tính trước cùng ông và được ông nhiệt thành tán trợ.

Sau khi phong trào Nghĩa hội Quảng Nam do Nguyễn Duy Hiệu lãnh đạo (1885-1887) thất bại, các tổ chức công khai hoặc bí mật, trực tiếp hoặc gián tiếp với phong trào Cần vương hầu hết bị khám phá. Các vị tu ở chùa Cổ Lâm cũng bị bọn tay sai Chính phủ Bảo hộ để mắt đến. Để tránh sự truy lùng gắt gao, lại cũng vì sự giục hối của gia đình, khoa Mậu Tý (1888) Trần Cao Vân từ giã Cổ Lâm ra kinh dự thi. Khoa ấy thi không đậu, tuy cụ trúng tuyển trường nhất, trường nhì nhưng đến trường ba, bài vở của cụ phải cái lỗi động thời văn.

Hỏng thi, cụ về lại chùa Cổ Lâm. Trong thời gian này, cụ đã làm một bài thơ nổi tiếng được người đời truyền tụng: Chí quyết tan bồng vỡ bốn phương,/ Chồng nằm chi để ghé râu vương. /Ba thù quyết trả đền ơn trọng,/ Một giân mong ra gỡ tiếng ương./ Nợ nước đã toan tròn nghĩa vụ,/ Tình nhà đành gác nỗi tư lương./ Nam mô nguyện trả xong rồi nợ/ Mối thành đem về cõi Hạ Thương. 

Những ngày sống tại Cổ Lâm tự, cụ Trần còn nghiên cứu về Kinh Dịch để rồi sau này xướng lên Dịch "Trung Thiên", nghĩa là đem Dịch "Tiên Thiên" của Phục Hy hợp lại với Dịch "Hậu Thiên" của Văn Vương.

Tháng 7 năm 1891, chùa Cổ Lâm bị địch ra lệnh khám xét. Các sư ở chùa bị thanh lọc. Trần Cao Vân được gia đình Võ Thạch chuyển sang làng Đại Giang, mở trường dạy học. Mùa thu năm 1892, Trần Cao Vân cùng vợ và một đệ tử thân tín là Nguyễn Nhuận, tức Xã Soạn lên đường vào Bình Định chọn địa bàn lập căn cứ, tích trữ lương thảo, xây dựng lực lượng, đề ra cương lĩnh, đoàn kết các dân tộc, mưu đồ khởi nghĩa giành độc lập, tự do cho dân, cho nước.

Chùa Cổ Lâm giờ đây nằm trong quần thể khu du lịch Suối Mơ (Đại Đồng, Đại Lộc). Từ thị trấn Ái Nghĩa- trung tâm hành chính của huyện ngược về phía tây khoảng 15 km, du khách sẽ có mặt ở khu du lịch sinh thái này. Để rồi, sau những giờ phút thưởng ngoạn cảnh trí thiên nhiên thơ mộng mà hùng vĩ, có thể làm cuộc hành hương về với chùa Cổ Lâm - một di tích lịch sử gắn với hoạt động cứu nước của chí sĩ Trần Cao Vân./.

Điểm lân cận

Bản đồ

Z